Skuteczność systemów zarządzania bhp

Skuteczne zapobieganie wypadkom przy pracy przypomina dbanie o wysoką jakość produktów i usług, albo o minimalizację wpływu przedsięwzięcia na środowisko – podobnie jak w tych przypadkach, kluczem jest podejście systemowe, wiążące w jedną całość zasoby, personel, procedury i polityki.

Właśnie dzięki zastosowaniu systemowego podejścia do zagadnień BHP zakład DuPont osiągnął imponujące wyniki w ograniczaniu wypadków – wdrażany i doskonalony od lat system pozwolił utrzymywać liczbę nieszczęśliwych zdarzeń na poziomie ponad dziesięciokrotnie niższym, niż średnia dla przemysłu chemicznego i ponad dwudziestokrotnie niższym od średniej dla ogółu zakładów wytwórczych. Przykładów jest zresztą więcej: spośród 178 amerykańskich przedsiębiorstw stosujących zasady systemowego zarządzania bezpieczeństwem pracy aż w dziewięciu przez cały rok nie było ani jednego wypadku, zaś wypadkowość dla całej grupy kształtuje się na poziomie 45% średniej wypadkowości innych zakładów odpowiedniej gałęzi przemysłu.

W przypadku Thrall Car Manufacturing Company, dzięki systemowi zarządzania BHP udało się w ciągu pięciu lat zmniejszyć liczbę dni nie przepracowanych na skutek wypadków aż trzydziestokrotnie, a wysokość wypłaconych odszkodowań powypadkowych zmalała siedmiokrotnie. Z kolei Occidental Chemical Company osiągnęło w ciągu sześciu lat czterokrotną redukcję wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Jak widać działania w tej dziedzinie przekładają się bezpośrednio na bilans ekonomiczny zakładu.

Również w Polsce możemy zaobserwować wyraźną korelację sposobu prowadzenia działań BHP i ilości wypadków.

Nasze krajowe standardy wyznacza wprowadzona w 1999 roku norma PN-N-18001 „Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wymagania.” Jak wykazały badania, liczba wypadków w danym przedsiębiorstwie jest wyraźnie powiązana ze stopniem zgodności działającego w zakładzie systemu zarządzania BHP z przytoczoną normą. Szczególnie dobrze widać to na przykładzie sektora hutniczego: w przypadku zgodności systemu z normą na poziomie do 60%, wskaźnik wypadków wyniósł 34,07, ale przy zgodności 60-80% już tylko 15,53. Jeśli system odpowiada normie w 80-100%, wskaźnik spada do 9,49.

Pozytywnie na skuteczność systemu zarządzania BHP wpływa funkcjonowanie w przedsiębiorstwie innych systemów zarządzania – np. systemów zarządzania jakością lub środowiskiem. Często zdarza się natomiast, że zbytnia koncentracja na formalnej stronie systemu prowadzi do znaczącego obniżenia jego skuteczności. Dzieje się tak, bo najważniejszym czynnikiem funkcjonowania systemu jest probezpiecznościowe nastawienie personelu, uzyskiwane dzięki odpowiedniej polityce kierownictwa.

Co ciekawe, badania nie wykazały różnic między średnią skutecznością systemów certyfikowanych i nie certyfikowanych.